Dr. Serkan Anılır

Montreal programımdaki en önemli randevularımdan bir tanesi Kanada Uzay Havacılık Dairesi (CSA) 'ne yaptığım ziyaretim oldu. Japon Uzay Havacılık Dairesiyle beraber de aktif olarak Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yapımında da yer alan CSA ile yaptığım buluşmanın amacı, kendilerinin bu projeye yaptıkları en önemli katkıyı yerinde görüp incelemek ve Montreal'a kadar gelmişken bu fırsatı kaçırmayıp, projeyi yerinde görmek ve doğrudan görev alan kişilerle fikir alışverişi yapabilmekti.

CSA'nın uzay istasyonuna katkısı nedir diye bu konuda uzman kime sorarsanız sorun, size tek bir yanıt verecektir; 'Canadarm 2'; Türkçe'ye çevirirsek Kanada kolu anlamına geliyor olmasına rağmen, aslında CSA tarafından geliştirilmiş bir robotun adıdır.

Canadarm 2'den önceki 'Canadarm 1' mekiğin içine yerleştirilmiş bir robot kol olup, mekiğin kargo kısmında yer alan yükü yerinden alıp belirlenen hedefe yerleştirmek için yıllardır kullanılıyor. Uzay istasyonu projesi başladığında, CSA'dan bu kolu daha da geliştirip, istasyonun üzerine hareket edebilecek, kargoyu mekiten alıp daha önce belirlenen yere yerleştirecek ve istasyonun dışında çalışacak astronotlara destek de verebilecek yeni bir ünitenin tasarımı istendi. Canadarm 2, işte bu sistemin adı olup 2001 yılında istasyona eklenmiş ve o günden beri istasyonun yapımında en önemli görevi üstlenen robottur. Bu robotun bir kopyası CSA'da olduğundan, çıkartılan özel bir izinle CSA'ya girip hem uzay ajansının başkanı, hemde robot kol projesi yöneticisi ile beraber bu modeli yerinde inceledim.

Robot kol akıllı bir sistem olduğundan bizim diğer projelerimize tabii ki ipuçları verebilir. Ancak bence robotun en önemli özelliği, uzay istasyonunun hareket edebilme yeteneği ki, bu bir rayın üzerinde değil, istasyonun merkez kısmını oluşturan makasın üzerinde tutunarak gerçekleşiyor. Bu tutunma sadece robotun ilerlemesi değil, makasın her neresine tutunursa tutunsun, robotu kontrol edecek bilgi ve enerji akışına imkan veren noktaların tasarlanmış olması ile mümkün oluyor. Yani kendine sistemden ayırıyor ama sonra gene bağlıyor ve bu bilgi akışı anında oluyor. Buradaki detaylar ki, normalde dışarıya bilgi olarak verilmez yada sınırlı kişilerin bildiği bir teknolojidir. Bunu yerinde gidip görmek de bu yüzden önemli idi ve çok şey öğrendik diyebilirim.

Bu hafta Montreal Üniversitesindeki projeyi bitirip Japonya'ya dönüyorum. Nisan ayının ilk haftasında Japonya'nın Tokyo, Osaka ve Fukuoka kentlerinde Serkan Kolejini açıyoruz. Detaylar bir dahaki yazıya...